Stadnamn og offisielle språk i Noreg

Denne artikkelen finst òg på nordsamisk, sjå Báikenamat ja almmolaš gielat Norggas.

I norsk rettskriving har me to målformer med to sett rettskrivingsreglar: bokmål og nynorsk. I tillegg har me regions- eller minoritetsspråka samisk (sørsamisk, lulesamisk, nordsamisk) og kvensk.

Norsk

Tidlegare normeringsreglar for stadnamn, som gjaldt frå 1912 til 1957, slo fast at nynorsk rettskriving (landsmålsrettskrivinga) skulle følgjast. Til dømes skulle ein skrive -vatn og -skjer over heile landet, jamvel der lokal uttale var /vann/ og /skjær/.

I dagens regelverk står begge målformer likt. Hovudregelen er at skrivemåten skal følgje den rettskrivingsforma som passar best med den lokale nedarva uttalen.

Det er irrelevant å skilje mellom bokmål og nynorsk ved skrivemåten av stadnamn. Innsjønamna Kilevann og Mjøvann i Skien kommune skal til dømes skrivast slik både i bokmåls- og nynorsktekstar, medan Botsvatn og Kaldsvatn i Bykle kommune skal skrivast med -vatn.

Fleirspråklege område

For fleirspråklege område er regelen i lov om stadnamn § 11 andre ledd at samiske og kvenske namn som vert nytta blant folk som bur fast på eller har næringsmessig tilknyting til staden, til vanleg skal brukast av det offentlege t.d. på kart, skilt og i register, saman med eventuelt norsk namn.

§ 4 i forskrift om stadnamn gjev reglar for geografisk utbreiing av nordsamisk, lulesamisk og sørsamisk rettskriving.

Rekkjefølgja av stadnamn i fleirspråklege område

I forvaltningsområdet for samiske språk skal rekkjefølgja av namna vere samisk, norsk, kvensk. Forvaltningsområdet for samisk språk omfattar dei fire nordlegaste fylkeskommunane og kommunane i lista nedanfor (sortert på fylke). Det norske namnet for Porsanger kommune står likevel fyrst, då kommunen fastsette denne rekkjefølgja før det fanst ei stadnamnlov.

Finnmark – Finnmárku – Finmarkku:
Deatnu – Tana, Guovdageaidnu – Kautokeino, Kárášjohka – Karasjok, Porsanger – Porsáŋgu – Porsanki, Unjárga – Nesseby

Troms – Romsa – Tromssa:
Dielddanuorri – Tjeldsund, Gáivuotna – Kåfjord – Kaivuono, Loabák – Lavangen

Nordland – Nordlánnda – Nordlánda – Nordlaante: 
Aarborte – Hattfjelldal, Hábmer – Hamarøy

Trøndelag – Trööndelage:
Raarvihke – Røyrvik, Rosse - Røros, Snåase – Snåsa

Fleirspråklege fylkes- og kommunenamn

Fylkes- og kommunenamn er ikkje omfatta av stadnamnlova, og det er Kommunal- og distriktsdepartementet (KDD) som gjer vedtak for desse namna. Praksisen er likevel at rekkjefølgja av kommunenamn samsvarar med reglane om rekkjefølgje som står i stadnamnlova.

Nedanfor er ei liste over alle fleirspråklege fylkes- og kommunenamn som KDD har fastsett. Språket namnet er på, står i parentes bakom. Under lista følgjer tabellar sortert etter fylke der ein ser korrekt skrivemåte av alle namna med og utan ordet for kommune (funksjonstillegget). Samisk og kvensk er kasusspråk, og kjernenamnet har difor ulik skrivemåte avhengig av om funksjonstillegget er med eller ikkje. Ein kan òg søkje opp namna i Norgeskart.no for å finne meir informasjon om dei. Sjå denne sida for korleis ein søkjer: Finn stadnamn i kart og Sentralt stadnamnregister (SSR).

Kommunar med fleirspråklege namn:

Finnmark (norsk) – Finnmárku (nordsamisk) – Finmarkku (kvensk):

1. Deatnu (nordsamisk) – Tana (norsk)
2. Guovdageaidnu (nordsamisk) – Kautokeino (norsk)
3. Hammerfest (norsk) – Hámmerfeasta (nordsamisk)
4. Kárášjohka (nordsamisk) – Karasjok (norsk)
5. Porsanger (norsk) – Porsáŋgu (nordsamisk) – Porsanki (kvensk)
6. Unjárga (nordsamisk) – Nesseby (norsk)

 

Troms (norsk) – Romsa (nordsamisk) – Tromssa (kvensk):

1. Dielddanuorri (nordsamisk) – Tjeldsund (norsk)
2. Gáivuotna (nordsamisk) – Kåfjord (norsk) – Kaivuono (kvensk)
3. Harstad (norsk) – Hárstták (nordsamisk)
4. Loabák (nordsamisk) – Lavangen (norsk)
5. Lyngen (norsk) – Ivgu (nordsamisk) – Yykeä (kvensk)
6. Nordreisa (norsk) – Ráisa (nordsamisk) – Raisi (kvensk)
7. Rivtták (nordsamisk) – Gratangen (norsk)
8. Storfjord (norsk) – Omasvuotna (nordsamisk) – Omasvuono (kvensk)

 

Nordland (norsk) – Nordlánnda (lulesamisk) – Nordlánda (nordsamisk) – Nordlaante (sørsamisk):

1. Aarborte (sørsamisk) – Hattfjelldal (norsk)
2. Evenes (norsk) – Evenášši (nordsamisk)
3. Fauske (norsk) – Fuossko (lulesamisk)
4. Hábmer (lulesamisk) – Hamarøy (norsk)
5. Rana (norsk) – Raane (sørsamisk)
6. Sortland (norsk) – Suortá (nordsamisk)
7. Steigen (norsk) – Stájggo (lulesamisk)
8. Sørfold (norsk) – Fuolldá (lulesamisk)

 

Trøndelag (norsk) – Trööndelage (sørsamisk):

1. Levanger (norsk) – Levangke (sørsamisk)
2. Namsos (norsk) – Nåavmesjenjaelmie (sørsamisk)
3. Raarvihke (sørsamisk) – Røyrvik (norsk)
4. Rosse (sørsamisk) – Røros (norsk)
5. Snåase (sørsamisk) – Snåsa (norsk)
6. Steinkjer (norsk) – Stïentje (sørsamisk)
7. Trondheim (norsk) – Tråante (sørsamisk)