Ny eigar eller bruksrettshavar

Når du skal tinglyse eit skøyte, ein heimelserklæring ved arv eller uskifte, ein festekontrakt eller eit anna dokument som overfører grunnboksheimelen som eigar eller bruksrettshavar for meir enn 10 år, må du kontakte kommunen for å avklare konsesjonsforholdet. Dette gjeld både om du må søkje om konsesjon, og om du ikkje treng å søkje om konsesjon. Krava til skjema og dokumentasjon vil variere.

Konsesjon eller ikkje?

Det første du må gjere, er å undersøkje om du treng å søkje om konsesjon. Dette får du svar på ved å kontakte kommunen. Du kan også lese om konsesjonsplikta på Landbruksdirektoratet sine heimesider.

Les meir om konsesjon hjå Landbruksdirektoratet.

I utgangspunktet må alle som vert eigarar av fast eigedom, eller som får ein bruksrett eller festerett for meir enn 10 år, søkje om konsesjon hjå kommunen. Men det finst ei rekkje fritak i konsesjonslova og forskrift om konsesjonsfritak.

Ein søknad om konsesjon må du sende til kommunen. Når du får eit positivt vedtak, vil kommunen registrere konsesjonsvedtaket i matrikkelen slik at dette blir tilgjengeleg for Kartverket.

Eigenerklæring om konsesjonsfritak

Dersom du ikkje treng å søkje om konsesjon, noko som gjeld dei fleste nye eigarar, må du som hovudregel fylle ut eit skjema som heiter ”Eigenfråsegn om konsesjonsfridom”. På bokmål heiter skjemaet ”Egenerklæring om konsesjonsfrihet”. Skjemaet får du hjå kommunen, eller du kan laste det ned frå Landbruksdirektoratet si heimeside.

Egenerklæring om konsesjonsfrihet/Eigenerklæring om konsesjonsfritak (LDIR-360) - Landbruksdirektoratet

I skjemaet gir du opplysningar som kommunen treng for å vite at du ikkje pliktar å søkje om konsesjon.

Det skal fyllast ut eit skjema for kvar eigedom som vert overført. Nokon gonger har ein eigedom fleire gards- og bruksnummer, og då kan alle bruksnumra førast på same skjema som ein samla eigedom. Viss eigedomen vert overført til fleire nye eigarar, må kvar nye eigar fylle ut kvart sitt skjema.

Erklæringa er personleg. Derfor kan du ikkje gje nokon fullmakt til å signere på skjemaet for deg.

Viss du har spørsmål, kan du lesa rettleiinga til skjemaet. Kommunen registrerer skjemaet i matrikkelen slik at opplysningane er tilgjengelege for Kartverket når skøytet vert sendt til tinglysing.

Område med nedsett konsesjonsgrense

I enkelte område er den vanlege konsesjonsgrensa sett ned, for at kommunen skal ha meir kontroll med omsetning og bruk av eigedom i området. Dette vert gjerne kalla nullgrense for konsesjon, og kan gjelde for ein heil kommune eller for delar av ein kommune.

Liste over kommunar med nedsett konsesjonsgrense - Landbruksdirektoratet

Alle nye eigarar, og dei som skal få ein langvarig bruksrett i område med nedsett konsesjonsgrense, må enten søkje om konsesjon eller fylle ut eit eige raudt skjema for eigenfråsegn om konsesjonsfridom. Dette gjeld også nye eigarar av burettslagsandelar. Du kan med andre ord ikkje tinglyse eit eigarskifte, ein festekontrakt eller ein annan avtale om omfattande bruksrettar i desse områda, utan først å ha vore i kontakt med kommunen for å få dei rette konsesjonspapira.  

Egenerklæring om konsesjonsfrihet/Eigenfråsegn om konsesjonsfridom i kommunar med nedsett konsesjonsgrense (LDIR-356) - Landbruksdirektoratet

Kven slepp eigenerklæring om konsesjonsfritak?

I enkelte tilfelle er det verken nødvendig å fylle ut skjemaet for eigenfråsegn om konsesjonsfridom eller å søkje om konsesjon. Dette gjeld overføringar knytt til bestemte situasjonar, for eksempel at eigedomen er mindre enn 2 dekar og har bygningar. Felles for desse fritaka er at eigedomen må liggje i eit område med vanleg konsesjonsgrense (ikkje nedsett konsesjonsgrense), i tillegg til nærare bestemte vilkår. I lista nedanfor kan du sjå om du slepp konsesjonspapir.

Liste over tilfelle der ein slepp å søkje om konsesjon eller fylle ut skjema for eigenfråsegn om konsesjonsfridom – «Rundskriv for Tinglysingen» kapittel 15.1.

Viss du meiner at saka di oppfyller vilkåra i ein av rubrikkane i lista, må du oppgi kva vilkår dette er når du sender dokumenta dine til tinglysing. Dette gjer du for å forklare kvifor det ikkje er registrert konsesjonsvedtak eller eigenfråsegn om konsesjonsfridom i matrikkelen.

Dokumentasjon for konsesjonsforhold som vilkår for tinglysing

Det er kommunen som er konsesjonsmyndigheit for eigedomsoverdragingar etter konsesjonslova, og som vil føre kontroll av utfyllinga av eigenerklæringsskjemaet. Kartverket er pålagt å kontrollere at dei som blir tinglyst som nye eigarar eller bruksrettshavarar har konsesjonsforholda i orden.

Framgangsmåten for å dokumentere konsesjonsforholdet vart endra frå 18. april 2017, for å leggje til rette for elektronisk tinglysing. Følgjande framgangsmåte skal nyttast for å dokumentere konsesjonsforholdet:

  • Eigenfråsegn om konsesjonsfridom eller søknad om konsesjon sender du til kommunen.
  • Kommunen registrerer opplysningane frå skjemaet, eller utfallet av konsesjonssøknaden, i matrikkelen.
  • Kommunen melder tilbake til deg når opplysningane er registrert i matrikkelen.
  • Når du har fått tilbakemelding frå kommunen, kan du sende skøytet/heimelsdokumentet til tinglysing til Kartverket. Konsesjonskontrollen vert gjort automatisk mot opplysningane kommunen har registrert i matrikkelen.

I nokre tilfelle er det ikkje mogeleg for kommunen å registrere opplysningar om konsesjonsforholdet i matrikkelen. Det vil gjelde følgjande situasjonar:

  • Arealoverføring mellom eigedomar.
  • Etablering av varig bruksrett, over 10 år, jf. konsesjonslova § 3
  • Overføring av heimel til burettslagsandel i område med nedsett konsesjonsgrense
  • Heimelsoverføring til person utan norsk fødselsnummer.

I slike tilfelle vil kommunen returnere eigenfråsegna om konsesjonsfridom, eller konsesjonsvedtaket, til deg. Dokumentasjonen må leggjast ved skøytet/heimelsdokumentet når du sender saka til tinglysing.

 

Sjekkliste for konsesjonskontroll

Om du er usikker på om du treng konsesjonspapir frå kommunen, kan du følgje denne sjekklista:

  1. Undersøk om eigedomen ligg i eit område som har nedsett konsesjonsgrense, også kalla nullgrense. Du finn ei oversikt over kommuner med nedsett konsesjonsgrense på Landbruksdirektoratet si heimeside – nedsett konsesjonsgrense. Alternativt kan du gå inn på kommunen si eiga heimeside, eller kontakte kommunen direkte.

    • Dersom eigedomen ligg i eit område med nedsett konsesjonsgrense, må du enten søkje om konsesjon eller fylle ut skjema for eigenfråsegn om konsesjonsfridom, raudt skjema. Kommunen kan gje deg svar på kva som gjeld i ditt tilfelle.

    • Dersom eigedomen ikkje ligg i eit område med nedsett konsesjonsgrense, går du vidare til
      punkt 2.

  2. Sjekk om overføringa oppfyller vilkåra i ein av rubrikkane i denne lista: Liste over situasjonar der ein slepp å søkje om konsesjon eller fylle ut skjema for eigenfråsegn om konsesjonsfridom – «Rundskriv for Tinglysingen» kapittel 15.1.

    • Dersom overføringa oppfyller alle vilkåra i ein rubrikk i lista, treng du ikkje ta kontakt med kommunen for å få konsesjonspapir. Når du sender dokumenta til tinglysing må du likevel forklare kva vilkår som er oppfylt i di sak.

    • Dersom di type sak ikkje står på lista, må du enten søkje om konsesjon eller fylle ut skjema for eigenfråsegn om konsesjonsfridom, grønt skjema. Kommunen kan gje deg svar på kva som gjeld i ditt tilfelle.